Paragraf tamamlama

Neden önemli?

Paragraf tamamlama, TYT'de yalnız bir tanımı hatırlama konusu değildir. Soruyu doğru sınıflandırmak, kanıt veya işlem adımını seçmek ve sonucu kontrol etmek için kullanılır. Bu derste özellikle eksik cümlenin paragraftaki işlevini belirlemek; bağlaç ve gönderim ipuçlarını kullanmak; zaman, kişi ve kavram tutarlılığını denetlemek becerilerini birlikte geliştireceksin.

Kavram haritası ve öğrenme sırası

Önce Önce boşluğun görevini bul ile temel çerçeveyi kur; ardından başlıkları sırayla ilişkilendir ve İki komşuya uymak yetmez bölümünde bilgiyi soruya dönüştür. Aşağıdaki sıra, konuyu parça parça değil birbirine bağlı bir sistem olarak görmene yardım eder.

1. 1. Önce boşluğun görevini bul
2. 2. Bağlaçlar düşüncenin yönünü gösterir
3. 3. Kişi, zaman ve terim zinciri bozulmamalıdır
4. 4. İki komşuya uymak yetmez

Önce boşluğun görevini bul

Eksik bölüm tanım, örnek, karşıt görüş, sonuç veya geçiş görevi üstlenebilir. Boşluğun hemen öncesi sorun ortaya koyuyor, sonrası çözümün ayrıntılarını veriyorsa eksik cümle büyük olasılıkla çözümü tanıtan bir köprüdür.

Bağlaçlar düşüncenin yönünü gösterir

“Ancak, oysa, çünkü, bu nedenle, örneğin” gibi ifadeler seçeneklerin paragrafla ilişkisini açığa çıkarır. Sonraki cümle “Bu durum” diye başlıyorsa boşlukta işaret edilebilecek bir durum bulunmalıdır.

Kişi, zaman ve terim zinciri bozulmamalıdır

Paragraf geçmişteki bir araştırmayı anlatırken aniden gelecek zamana geçen veya “bu yöntem” ifadesini tanıtılmamış bir yönteme bağlayan cümle uygun değildir. Doğru seçenek hem dil bilgisel hem düşünsel bağlantıyı korur.

İki komşuya uymak yetmez

Bir cümle boşluğun öncesiyle uyumlu görünebilir fakat paragrafın ana eksenini değiştirebilir. Seçeneği yerleştirdikten sonra paragrafı baştan sona oku; konu çizgisi, anlatım yönü ve sonuç ilişkisi kesintisiz ilerlemelidir.

TYT sorusunda uygulama protokolü

1. Görevi belirle: Soru kökünün senden tanım, ilişki, işlem, çıkarım veya karşılaştırma türlerinden hangisini istediğini yaz.
2. Ayırıcı ölçütü seç: Bu dersteki başlıklardan hangisinin soruyu diğer benzer sorulardan ayırdığını belirle.
3. Kanıtı göster: Metindeki ifade, matematiksel adım, kavramsal ilişki veya deney verisini açıkça işaretle.
4. Sonucu denetle: Cevabın soru kökündeki bütün koşulları karşılayıp karşılamadığını ve başka bir seçeneğin de doğru olup olamayacağını kontrol et.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız önceki cümleye bakmak
• Aynı sözcüğü içerdiği için seçeneği doğru sanmak
• Bağlacın yönünü gözden kaçırmak
• Paragrafın ana konusunu değiştiren ayrıntıyı seçmek

Bu hatalardan birini yaptığında yalnız doğru cevabı okumakla yetinme. Hatanın hangi adımda başladığını yaz ve aynı ölçütü yeni bir örnekte yeniden uygula.

15 dakikalık uygulama

1. Bir paragrafta boşluğun işlevini adlandır.
2. Bağlaçları kapatıp düşünce yönünü tahmin et.
3. Yanlış seçeneğin hangi zinciri bozduğunu açıkla.
4. Eksik giriş ve sonuç cümleleri yaz.

Uygulama sonunda her adımın yanına “yardımsız yaptım”, “ipucuyla yaptım” veya “yeniden çalışmalıyım” notlarından birini ekle. Bu ayrım, tekrar planını gerçek ihtiyaca göre kurmanı sağlar.

Notlara bakmadan kendine anlat

Aşağıdaki istemler pasif okumayı geri çağırma çalışmasına dönüştürür. Her birine iki veya üç cümleyle cevap ver; cevap veremediğin istemi doğrudan tekrar listene ekle.

• Eksik cümlenin paragraftaki işlevini belirlemek konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Bağlaç ve gönderim ipuçlarını kullanmak konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Zaman, kişi ve kavram tutarlılığını denetlemek konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Yerel uyum ile bütün paragraf uyumunu birlikte aramak konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.

Ders özeti

• Önce boşluğun görevini bul: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Bağlaçlar düşüncenin yönünü gösterir: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Kişi, zaman ve terim zinciri bozulmamalıdır: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• İki komşuya uymak yetmez: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.

En kritik kontrol sorusu şudur: “Bu soruda doğru yöntemi seçmemi sağlayan ayırıcı ipucu neydi?” Bu soruya açık cevap veremiyorsan konu henüz otomatikleşmemiştir.